pixabay
Pierwsze zlecenie w drukarni potrafi przytłoczyć żargonem, który brzmi jak tajny kod grafików. Jeśli przygotowujesz ulotkę, menu albo wielostronicowy folder i chcesz rozszyfrować podstawowe pojęcia, zanim kliknij przycisk wysyłki pliku, warto poznać kilka słów klucza. Dzięki nim rozmowa z drukiem przestanie przypominać zgadywankę.
Ten słowniczek powstał z myślą o osobach, które projektują okazjonalnie – na potrzeby lokalnej firmy, szkolnego wydarzenia czy rodzinnej uroczystości. Nie znajdziesz tu wykładu dla zawodowców, tylko praktyczne wyjaśnienia terminów, które najczęściej pojawiają się w wymaganiach technicznych.
Spad to fragment grafiki, który wychodzi poza docelowy format strony. Dodaje się go po to, aby po przycięciu arkusza na gilotynie nie pojawił się biały pasek przy krawędzi. Standardowo spad wynosi od 2 do 5 milimetrów z każdej strony.
Linie cięcia to z kolei znaczniki wskazujące maszynie, gdzie ma przebiegać ostateczny rez. Ustawiasz je zazwyczaj automatycznie podczas eksportu pliku PDF.
Oto co warto trzymać w głowie, zanim zapiszesz projekt do druku:
Tło do samego spadu – jeśli kolor lub zdjęcie ma dochodzić do krawędzi, rozciągnij je o 3 mm poza format, inaczej ryzykujesz biały rąbek.
Bezpieczny margines wewnętrzny – tekst i logo trzymaj minimum 3–4 mm od linii cięcia, żeby nic nie zostało obcięte przy drobnym przesunięciu arkusza.
Znaczniki tylko na zewnątrz – linie cięcia nie mogą nachodzić na obszar zadruku, bo wydrukują się razem z projektem.
Zapamiętaj prostą zasadę: spad chroni krawędź, a margines chroni treść. Oba razem sprawiają, że gotowy wydruk wygląda czysto, bez przypadkowych pasków i uciętych liter.
Kiedy arkusz jest już zadrukowany, często musi jeszcze przejść obróbkę introligatorską. To właśnie na tym etapie płaska kartka zamienia się w złożoną ulotkę albo sztywną teczkę. Dwa słowa pojawią się tu najczęściej.
Bigowanie to wykonanie rowka, który ułatwia równe zagięcie grubszego papieru. Bez niego karton o wysokiej gramaturze pęka na zgięciu i tworzy brzydką, popękaną linię. Falcowanie z kolei oznacza samo złożenie arkusza – na pół, w literę C albo w harmonijkę.
Warto rozróżnić te operacje w praktyce:
Bigowanie stosuje się przy papierze powyżej 170 g/m², przy okładkach, zaproszeniach i teczkach ofertowych.
Falcowanie dotyczy sposobu składania – trzyłamowa ulotka DL powstaje właśnie z dwóch równoległych falców.
Jeśli projektujesz coś, co ma być zginane, od razu zaznacz w zamówieniu, gdzie mają przebiegać bigi. To drobiazg, który dzieli estetyczny efekt od prowizorki.
Zanim trafisz na etap wykończenia, musisz dogadać się z drukiem w sprawie samego podłoża i barw. Tu kryje się najwięcej nieporozumień, bo to, co widzisz na ekranie, rzadko odpowiada temu, co wyjdzie z maszyny. Drukarki pracują w modelu barw CMYK, który obejmuje węższą gamę kolorów niż RGB monitora, dlatego intensywne odcienie z ekranu często wychodzą na papierze bardziej przygaszone.
Gramatura to waga papieru w gramach na metr kwadratowy. Im wyższa liczba, tym sztywniejsze i grubsze podłoże. Poniżej orientacyjne zastosowania, które pomogą ci dobrać materiał do celu.
| Gramatura | Typowe zastosowanie |
| 80–120 g/m² | wkładki, ulotki jednokartkowe, papier firmowy |
| 130–170 g/m² | plakaty, foldery, strony wewnętrzne broszur |
| 250–350 g/m² | wizytówki, okładki, zaproszenia, teczki |
Ostateczny wybór zależy też od faktury i rodzaju wykończenia, np. laminatu lub lakieru. Jeśli masz wątpliwości, poproś o próbkę papieru przed drukiem całego nakładu.
Większość problemów nie bierze się z maszyny, tylko z pliku dostarczonego przez zamawiającego. Warto je poznać, żeby nie powtarzać cudzych pomyłek.
Oto lista rzeczy, które najczęściej zmuszają druk do odesłania projektu do korekty:
Brak spadów – projekt przygotowany dokładnie w formacie netto, bez marginesu na przycięcie.
Kolory w RGB – jaskrawe barwy z ekranu, które po konwersji na CMYK tracą intensywność.
Zbyt niska rozdzielczość zdjęć – grafika poniżej 300 dpi wychodzi rozmyta na papierze.
Czcionki bez zamiany na krzywe – fonty, których drukarnia nie ma, podmieniają się na przypadkowe.
Czarny tekst w pełnym CMYK – zamiast czystego K daje nieostry, rozjeżdżony nadruk.
Ma to szczególne znaczenie przy zleceniach na ostatnią chwilę, na przykład gdy trzeba pilnie wydrukować plakaty na lokalne wydarzenie, o którym dopiero co poinformowały miejskie wiadomości.
Każda profesjonalna drukarnia online publikuje specyfikację przyjmowanych plików. Na pierwszy rzut oka wygląda to jak lista warunków nie do spełnienia, ale po rozbiciu na części staje się prostą instrukcją. Teraz, gdy znasz już podstawowe pojęcia, taki dokument przestaje być zagadką.
Zwróć uwagę na trzy informacje, które pojawiają się praktycznie zawsze: format pliku PDF, wielkość spadu oraz przestrzeń barwną. Dopasowanie projektu do tych trzech parametrów rozwiązuje większość potencjalnych kłopotów jeszcze przed wysyłką. Reszta to detale, które druk zwykle wyjaśni podczas konsultacji materiału.
Słowniczek drukarski nie jest wiedzą tajemną. To zestaw praktycznych skrótów, które raz zrozumiane zostają z tobą na dobre. Następnym razem, gdy przygotujesz folder dla firmy czy zaproszenie na event, pojęcia takie jak spad, bigowanie i gramatura będą brzmieć jak codzienny język, a nie branżowy szyfr.
Fourzeros, Leszczyńska 4, 00-339 Warszawa, Poland, dostępna pod adresem na mapie.
