102. rocznica Powstania Wielkopolskiego

Dziś największe święto wszystkich Wielkopolan, czyli rocznica wybuchu Powstania Wielkopolskiego. A zaczęło się od pamiętnej wizyty powracającego do Polski Ignacego Jana Paderewskiego.

Fot. L. Prauziński, Szturm powstańców na budynek Prezydium Policji 27 XII 1918 r. Pocztówka ze zbiorów Biblioteki Narodowej

Powstanie wybuchło 27 grudnia 1918 w Poznaniu. W przeddzień wybuchu powstania, wieczorem 26 grudnia do Poznania przyjechał, w drodze do Warszawy, Ignacy Jan Paderewski. Uruchomił tym samym tylko pozornie uśpione siły, które doprowadziły nazajutrz do wybuchu Powstania Wielkopolskiego.

Ignacy Paderwski został owacyjnie powitany. Jeszcze tego samego dnia wygłosił przemówienie do swoich rodaków licznie zgromadzonych przed hotelem Bazar. Nazajutrz, 27 grudnia, paradę wojskową na ul. Święty Marcin urządzili Niemcy – zrywano polskie i koalicyjne flagi, napadano na polskie instytucje. W wyniku tych działań doszło do zamieszek, wywiązała się walka, podjęta następnie przez oddziały kierowane przez Polską Organizację Wojskową Zaboru Pruskiego.

Podczas walk toczących się na przełomie lat 1918-1919. Polacy domagali się powrotu ziem pozostających pod zaborem pruskim w obrębie Prowincji Poznańskiej do Polski, umacniającej już w tym czasie niepodległość.

Powstańcy w krótkim czasie opanowali całą Prowincję Poznańską z wyjątkiem jej północnych (Bydgoszcz, Piła) i południowo-wschodnich (Leszno, Rawicz) obrzeży. Walki toczyły się natomiast m.in. na obszarze południowo-zachodniej Wielkopolski, czemu poświęcona jest aktualna wystawa plenerowa w Kościanie (zobacz: Nowa wystawa na Placu Wolności).

Powstanie zakończyło się 16 lutego 1919 roku rozejmem w Trewirze, który rozszerzał na front powstańczy zasady rozejmu w Compiègne z 11 listopada 1918 kończącego I wojnę światową.